Mechaniczny człowiek

Styczeń nieoczekiwanie upływa pod znakiem historii związanych ze światami równoległymi. Tak się bowiem złożyło, że sięgnąłem wreszcie po Trzeci Świat Guzka i Zadrę Piskorskiego. Wrażenia pozytywne, podobało się jak najbardziej. Wprawdzie w przypadku M. G. nie zachowałem porządku chronologicznego, niemniej Królikarnię zamierzam przeczytać w najbliższym czasie, chociaż oczywiście nie wiadomo czy zdołam plan zrealizować. Ledwie skończyłem Trzeci Świat gdy na horyzoncie objawiła się powieść Paula McAuleya Cowboy Angels tematycznie idealnie związana z wcześniejszymi lekturami. Nie ukrywam, że czekałem na tę pozycję od chwili ukończenia Gardens of the Sun, chociaż parcie nie było na tyle silne by książkę sprowadzić z Wielkiej Brytanii. 

McAuley prezentuje opowieść osadzoną w okresie tak zwanej zimnej wojny. Zagrożenie komunizmem stanowi główną przyczynę działania służb specjalnych usiłujących za wszelką cenę powstrzymać czerwonego luda. Komuniści otrzymali rolę występującego w tle straszaka, zaś główna rozgrywka toczy się wewnątrz amerykańskich tajnych służb, których działania, a raczej knowania, posłużyły jako podstawa w trakcie konstrukcji fabuły.

Starcie frakcji, służby w służbach, spisek, zerwani ze smyczy, niepokorni agenci, zagrożenie nuklearne itd. Wszyscy gonią króliczka według zasady: chcemy „to” mieć, ponieważ oni chcą „to” mieć, nawet jeżeli nie wiemy co „to” jest (przynajmniej przez znaczną część powieści), a jak już wiemy to jeszcze bardziej chcemy.

Bohaterowie, tytułowi cowboys angels, to elitarna grupa agentów oddelegowana do równoległych światów celem rozpoznania i gromadzenia informacji, a następnie prowadzenia operacji. Działania w terenie sprowadzają się przede wszystkim do militarnego i technologicznego wsparcia niekomunistycznych rządów amerykańskich w odkrytych rzeczywistościach oraz kierowania życiem politycznym. Jest to możliwe dzięki okryciu technologii umożliwiającej konstruowanie bram pozwalających na przemieszczanie się pomiędzy światami. 

Konflikt w służbach eksploduje wraz z wyborem nowego prezydenta. Dominacja i podporządkowanie  równoległych rzeczywistości przestaje być obowiązującą linią polityczną. Portale stanowią teraz istotny element w dyplomacji i stosunkach handlowych. Część starej gwardii nie chce pogodzić się z takim stanem rzeczy.  Zderzenie frakcji, oparte na odmiennym definiowaniu wolności oraz pojmowaniu dobra wspólnego przez zainteresowane strony, trąci banałem. 

Niestety akcja, pomimo teoretycznie gwałtownego przebiegu (pościgi, eksplozje, zabójstwa), nie wciąga.  Zamiast napięcia dominuje znużenie, a po pewnym czasie myśl o konieczności przeczytania kolejnej strony usypia. Thriller autorowi nie wyszedł, zabrakło emocji.

Właściwie najsilniejszą stroną powieści jest teoretyczne uzasadnienie fenomenu światów równoległych. McAuley dokładnie wyjaśnia jak powstawały, co jest przyczyną różnic w historii, w jaki sposób wydarzenia w jednym świecie wpływają na inne rzeczywistości, jak wygląda interakcja z odpowiednikiem bohatera po drugiej stronie lustra i tak dalej. W tych przypadkach natura naukowca autora zdaje się brać górę. 

Czytając Cowboy Angels niejednokrotnie zastanawiałem się jak bardzo podobnymi ścieżkami podąża wyobraźnia twórców. Uczucie bez wątpienia potęgowane krótkim przedziałami czasu pomiędzy lekturą książek bazujących na zbliżonych założeniach. Zasady funkcjonowania światów równoległych w przypadku McAuleya i Piskorskiego są praktycznie identyczne. Wystarczy odrzucić sztafaż epoki Bonapartego w powieści Piskorskiego, pozbawić zimnowojennej otoczki utwór McAuleya, by otrzymać esencję niemalże jednaką dla obu powieści.

Chwała amerykańskiemu wydawcy, że nie zachował porządku chronologicznego publikując w pierwszej kolejności nowsze utwory McAuleya, które bardzo cenię, to jest The Quiet War i Gardens of the Sun. Nie wiem czy po Cowboy Angels dałbym się przekonać, by sięgnąć po kolejne książki.  

.

Wydawnictwo: PYR

Data wydania:  2011, pierwsze wydanie Golancz 2007

Oprawa: miękka

Stron: 363

Cena: 16,00$